Winnares Zwolse Beste wilde ‘slachtofferrol vermijden’ in documentaire over rouwverwerking

Alumni Manon Hessels won de Zwolse Beste met haar constructieve afstudeerproductie over rouwverwerking. Media schreven over haar werk, haar film ging in première in het Perrontheater in Zwolle, en ze krijgt mails van mensen die er als professional iets mee gaan doen.

“Het is wel veel. Het is prima als het over twee weken weer rustig is”, blikt Hessels terug. Haar vader had haar al gewaarschuwd. “Je stelt jezelf kwetsbaar op, zei hij. Maar ik wilde er per se wat mee doen.”

Het is onderwerp dat haar persoonlijk raakt. Op 16-jarige leeftijd verloor ze haar broertje Pepijn. Vijf jaar later overleed haar moeder.

Ze voelde zich schuldig toen ze een aantal jaar na het overlijden van Pepijn, last kreeg van het verlies. Heb ik niet goed gerouwd?, vroeg ze zich af. Het antwoord geeft ze in haar documentaire. Ze spreekt met drie mensen die ook jong een dierbare verloren. Hoe zijn zij omgegaan met het verlies? Hoe lukt het om verder te gaan? Er is te zien hoe verschillende verhalen toch veel op elkaar lijken.

Hessels koos ook voor een constructieve insteek in de artikelen. Ze laat zien dat ons beeld van rouw gebaseerd op een verouderde theorie, een rouwmodel waar ook hulpverleners soms op teruggrijpen. Ze beschrijft verder welke misvattingen er zijn en wat er veranderd kan worden. Dat is niet onopgemerkt gebleven.

Manon Hessels (23) heeft deze maand haar diploma in ontvangst genomen. Ze zegt even gedag tegen haar journalistieke carrière en wil met een camperbus de wereld rondreizen; de reis die haar overleden moeder had willen maken. Daarna gaat ze documentaires en podcasts maken, samen met mensen die ze voor Een steen op de hei heeft leren kennen.

Wij zijn benieuwd waarom Hessels voor deze aanpak heeft gekozen, en wat ze heeft bereikt.

De jury roemde je constructieve aanpak. Een bewuste keus?
“Vaak zie je dat de nadruk bij dit soort thema’s op verdriet ligt. Daar krijg ik kriebels van. Ik heb heftige dingen meegemaakt, maar ik ben niet zielig. Ik wilde in mijn werk de slachtofferrol vermijden. Het is pittig, maar hoe ga je ermee om? Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de jongeren het op eigen manier integreert in het leven, zonder hulp. Dát wilde ik laten zien.”

Ook je artikelen zijn constructief. Je beschrijft dat ons beeld van rouw is gebaseerd op een verouderd rouwmodel. En je laat zien wat er kan veranderen. Wist je dit van tevoren?
“Nee, ik begon de documentaire met het idee dat ik het fout heb gedaan. Ik feestte, ik blowde, ik dronk. Ik vluchtte voor het verdriet. Toen ik sprak met rouwdeskundige Daan Westerink, vroeg ze: ‘Heb je zelf het gevoel dat je het fout hebt gedaan?’ Daar moest ik ontkennend op antwoorden. Daan zei dat er veel aannames zijn over rouwen, terwijl veel rouwenden de behoefte hebben om afleiding te zoeken. Ik herkende dit; het kwartje viel. Ik besloot om er wat mee te doen.”

Wat is de impact?
“Ik kreeg op Facebook ongeveer 20 persoonlijke berichten. Iemand die in een jongerencentrum werkt, zei dat ik precies heb omschreven wat zij heeft doorgemaakt. Ze wil het delen op haar werk, zodat haar collega’s er iets mee kunnen doen. Op de dag van de première werd er ook goed op gereageerd.

Wat waren de reacties toen?
“Toen de film speelde, kon je een speld horen vallen. Het was helemaal stil, en mensen hadden tranen in hun ogen. Na afloop kwamen veel mensen naar me toe. Mijn oom vond het bijvoorbeeld prachtig om het verhaal vanuit het perspectief van jongeren te horen. Iemand anders kwam huilend naar me toe omdat hij het zo mooi vond.”

Het was een druk studiejaar. Hoe gaat het nu met je?
“Ik ben geïnterviewd door verschillende media, maar heb nee gezegd toen de EO me benaderde voor een video voor een webserie. Je bent constant bezig met een pittige kant van je leven. Ik weet nu waar ik sta, en ik weet veel over het onderwerp rouwverwerking. Maar het was niet makkelijk; ik had veel huilbuien. Het is goed geweest. Ik ben trots op wat ik heb bereikt.”

FacebookTwitterLinkedInEmail