Puff & fluff – Take-aways van de Grote Expertisedag

De Achtste Grote Expertisedag Nieuwe Media op 19 juni 2018 kende een sterk constructief-journalistieke invalshoek. Dat was niet in de laatste plaats te danken aan directeur Bas Mesters, die CoJo eerder introduceerde bij de opleiding Journalistiek van Windesheim. Voor de Expertisedag in Amsterdam strikte hij onder anderen Keith Hammonds van het nu vijf jaar oude Amerikaanse Solutions Journalism Network.

De SJN-president toonde zich jaloers op de ‘Europese’ benaming Constructive Journalism. ,,In hindsight, we like this phrase more than Solutions Journalism,’’ gaf de voormalige New York Times-reporter toe in debat met Karel Smouter (Windesheim) en Henk van der Aa (Brandpunt+). Het doel, herstel van het vertrouwen van het publiek in de media en het bevorderen van burgerschap, is hetzelfde. Maar ‘Constructive’ omvat meer dan alleen het oplossingsgerichte element.

Learned helplessness
Solutions journalism zoals de Amerikanen het doen, is getriggerd door de ‘news fatigue’ die Hammonds en de zijnen constateerden. Als je alleen maar bericht over rampen en oorlogen in frames van dreiging en uitzichtloosheid, krijg je die nieuwsmoeheid bij je lezer, kijker en luisteraar. ,,This leads to ‘learned helplessness’,’’ verklaarde Hammonds: je kunt er toch niets aan doen. ,,And the negativity of news adds to the desire to tune out.’’

Wat heeft vijf jaar solutions journalism Hammonds geleerd? Nou, in den beginne konden de Solutioners nog wel eens pedant overkomen bij de redacties die zij kwamen trainen. Maar dat is er nu wel uit. Hammonds kon daardoor niet alleen een strakke definitie geven van Solutions Journalism (zie foto), hij kon vooral ook uitleggen wat het niet is. In rake oneliners zette hij de ‘Solutions Journalism impostors’ op een rijtje:

– ‘Hero worship’ – de heldenverhalen, over individuen die iets bijzonders verrichten voor hun medemens, de gemeenschap, enz. Niets mis met deze mensen, aldus Hammonds, maar focus in je journalistieke productie liever op systematische verandering .
– ‘Puff pieces’ – de vaak PR-achtige, kritiekloze verhalen over nieuwe initiatieven die de wereld beter moeten maken. Leuk hoor, zo’n ‘favor for a friend’-stuk, maar onderzoek liever of het echt werkt, en laat ook keerzijden zien.
– ‘Theory’ – plannen en vergezichten die nog nergens zijn geland. Richt je liever op de praktijk.
– ‘Instant activism’ – lekker ludiek, maar leidt het ook ergens toe? Stel die vraag!
– ‘Fluff’ – al het positieve nieuws voor de leuk, zeg maar ‘cat stories’.

Driveway journalism
Hammonds benadrukte nog eens het belang van journalistiek die verder gaat dan de krant op de oprit gooien. ,,It’s no longer ‘driveway journalism’, but engaging more with the public. The question ‘what is journalism for?’ hasn’t changed, though. It’s still about finding the truth, describing the reality – but not only what’s wrong but also what’s right. This advances trust in the media.’’


‘Maak de min niet te klein en de plus niet te groot.’ Debat met vlnr Keith Hammonds, Henk van der Aa, Karel Smouter en Bas Mesters.

Maar een ‘puff story’ werd Hammonds optreden niet. Daar zorgde het kritische publiek wel voor. ,,How not to be condescending and patronizing towards your public?’’ vroeg Maria Bustillos van blockchainmedium Popula. Dat jij als krant of omroep wel even hun problemen voor hen gaat oplossen? ,,And isn’t there a risk of complacency?’’, vulde Utrechts kersverse Crossmedia-lector Yael de Haan aan:
,,Your public sees that the problem is being solved and loses interest.’’

Hammonds stelde dat de journalist niet noodzakelijk zelf de zaken oplost. ,,It’s more: do we understand the needs of our audience, do we reflect what’s important for them? That’s where the trust comes from.’’ En hij gaf de drie stappen die nodig zijn om effectief solutions journalism te bedrijven (foto):

Uiteindelijk kun je dan als Solutions journalist een ‘Howdunnit’ publiceren: Hoe puntje-puntje-puntje probleem zus en zo oploste. Want als je alleen maar bericht over misstanden, wil dat nog niet zeggen dat ze worden opgelost louter omdat jij er als journalist over vertelt. Een voorbeeld van elders waar een bepaalde aanpak van een vergelijkbare misstand wel werkt, kan dan helpen.

Dat hebben ze ook begrepen bij Brandpunt+, vertelde redacteur/presentator Henk van der Aa. ,,We blijven een investigative magazine, maar we willen één stap verder: wat kunnen we hier aan doen?’’ Van der Aa heeft inmiddels geleerd: ,,Het is van belang dat je zowel de min- als de pluskant in je verhaal behandelt: maak de min niet te klein en de plus niet te groot. Anders wordt het moeilijk voor mensen om bij een kwestie betrokken te raken: ‘Why should I care?’

FacebookTwitterLinkedInEmail