Hoe creëer je ruimte voor journalistiek die je écht belangrijk vindt?

Je wilt constructieve producties maken als freelancer, en hebt mooie ideeën. Hoe zorg je ervoor dat je rondkomt? Het is een vraag die niet aan de basis van een freelance praktijk zou moeten staan, volgens Erwin van ’t Hof en Sjoerd Arends van De Pegel. Maar wél: Wat wil je bereiken? Wat is je journalistieke doel?

Het tweetal komt tot deze voorzichtige conclusie na ruim 45 gesprekken met freelance journalisten, voor hun onderzoeksproject De Pegel. Ze doen onderzoek naar freelance journalisten, en zoeken antwoord op de vraag: Hoe creëer je ruimte voor journalistiek die je écht belangrijk vindt?

Hun zoektocht begon nadat ze zelf moeite hadden om rond te komen van tijdrovende journalistiek. Arends werkte een jaar lang 60 uur per week als schrijvend journalist en kluste een blauwe maandag bij als postbode. Daarna begon hij met schrijfklussen voor met name hbo-instellingen. Van ’t Hof maakte een documentaire over het Hongaarse migratiebeleid, maar verdiende er niets mee. Daarom wilden ze weten hoe andere freelancers ruimte maken voor kwaliteitsjournalistiek.

Sjoerd Arends (1987) studeerde journalistiek, en schreef als freelance journalist over technologie en media. Vanaf 2017 werkt hij samen met Van ’t Hof aan De Pegel.
Erwin van ’t Hof (1989) studeerde journalistiek en politieke geschiedenis. Hij is freelance eindredacteur bij het AD, naast zijn werkzaamheden voor De Pegel.

Inmiddels schrijven ze erover voor Villamedia, ze maken podcasts, gaven in juni een workshop op het festival Grenzeloos Freelancen, en werken aan een boek. We gaan met ze in gesprek over hun bevindingen, en worden geïnspireerd door de mooie voorbeelden.

Maar – benadrukken Van ’t Hof en Arends – de waarheid is dat zij het ook niet weten. Een van hun conclusies is dat de groep freelance journalisten enorm divers is. Wat werkt voor de ene freelance praktijk, kan schadelijk zijn voor de andere. Bovendien hebben freelancers uiteenlopende doelen, waardoor ‘succes’ voor iedereen wat anders betekent.

Daarom spreekt het tweetal liever niet over ‘lessen’ maar over ‘mogelijkheden’, iets wat wij ook doen in dit artikel. We hebben zes mogelijkheden op een rijtje gezet.

1. Kies een journalistiek doel en beperk je niet tot een medium.
Welke boodschap wil jij vertellen als journalist? Het kan goed zijn om een journalistiek doel te kiezen, en je verhaal op verschillende manieren te verspreiden. Neem bijvoorbeeld Remco de Boer die zich specialiseerde in energietransitie. Hij gaf een boek uit, schreef voor verschillende media, geeft lezingen en heeft zijn eigen podcast Studio Energie. Je verzamelt een mand aan informatie als je zo te werk gaat. Als je een idee pitcht, weet je waar je over praat. Het kost bovendien minder tijd om een artikel te schrijven. En krantenartikelen kunnen bijdragen aan de status en bekendheid van een journalist, waardoor die op andere vlakken meer mogelijkheden krijgt.

2. Stel jezelf de vraag of iets bijdraagt aan je doel.
Vraag je bij alles af of het bijdraagt aan je doel. Nee zeggen tegen een opdrachtgever, is makkelijker als je denkt aan het verhaal dat jij wilt vertellen. Het geeft vrijheid. Dit ervaar je niet als je denkt aan lage tarieven en vanuit die gedachte keuzes maakt. Of als je je laat belemmeren door aannames over wat een journalist zou moeten zijn. Soms wordt bijvoorbeeld gezegd dat alle journalisten 24/7 aan moeten staan. Ben jij zo iemand? Of wil je het op een andere manier doen? Dat is voor iedereen persoonlijk.

3. Het kan tijd kosten om je doel te verwezenlijken; houd hier rekening mee.
Je bereikt niet zomaar iets. De begintijd is vaak moeilijk; het kost tijd om je doelen te halen. In de interviews met freelance journalisten, kwamen verschillende manieren naar voren om die periode te overbruggen. Leven van spaargeld, karig leven, parttime werken voor commerciële opdrachtgevers, en een parttime baan in dienstverband, zijn bijvoorbeeld mogelijkheden. Wat goed is, hangt af van jouw situatie en jouw doel.

4. Zorg ervoor dat je meerdere inkomstenbronnen hebt.
Journalist Chris Klomp staat bekend als de man die met Twitter geld verdient. Maar het is slechts een deel van zijn inkomen. Hij heeft een freelance praktijk, draait als freelancer diensten op de webredactie van het AD, en verkoopt losse artikelen via Reporters Online. Het kan goed zijn om meerdere inkomstenbronnen te hebben. Je verdient geld door je werk te verkopen, maar je kan ook denken aan crowdfunding, het aanvragen van subsidie of het zoeken van een sponsor.

5. Overweeg om samen te werken met andere professionals.
Sommige professionals werken samen. Bijvoorbeeld fotograaf Yvonne Brandwijk; zij heeft het constructieve project Future Cities gerealiseerd in samenwerking met een schrijvend journalist. Het heeft voordelen om zo te werk te gaan. Je kan niet overal goed in zijn, dus je productie wordt beter. Het kan ook handig zijn als je niet zo goed bent met financiën, en een van je collega’s deze taak op zich neemt. Een van de freelancers die geïnterviewd is, zei dat hij en zijn samenwerkingspartners serieuzer worden genomen omdat ze als collectief opereren.

6. Leer van elkaar.
Sommige journalisten vinden het leuk om over hun vak te praten. Als je iets wilt weten, neem dan contact op met collega-journalisten. Laat je niet benevelen door hoe je denkt dat het werkt, maar vraag hoe anderen te werk gaan. Drink meer kopjes koffie en besteed minder tijd op Twitter. Als iemand hier niet voor open staat, kun je een ander vragen.

Wil je luisteren naar de verhalen van freelance journalisten? Hier vind je de podcast van Van ’t Hof en Arends.

FacebookTwitterLinkedInEmail