Zoektocht

Stephan Valkenier won met de documentaire Arctic Light in 2016 de prijs voor beste afstudeerproductie van de opleiding Journalistiek van Windesheim. Hij vertelt hoe hij het licht zag.


Het werd tijd dat ik ging afstuderen en daarvoor had ik een onderwerp nodig. Nu heeft mijn vrouw veel interessante vrienden over de hele wereld, onder wie een echtpaar dat vrij recent naar een afgelegen dorpje in Groenland was verhuisd om daar als zendeling te werken. Dat intrigeerde me enorm, dus ik nam contact op met hen. Ze waren enthousiast, ik heb veel research gedaan naar hen en naar Groenland in het algemeen, maar uiteindelijk zagen ze het toch niet zitten. Dat was een probleem. Ik moest op zoek naar een alternatief onderwerp, maar hoe ik het ook probeerde, ik kreeg Groenland niet meer uit mijn hoofd.

arctic2

natuur02

natuur14

Donkere kant

Waar denkt u aan bij Groenland? Kou? Sneeuw? Idyllische witte landschappen? Dat klopt allemaal, maar het is ook een land met een donkere kant. Het is het land waar relatief de meeste zelfmoorden worden gepleegd, tien keer meer dan in Nederland. Er is veel alcoholmisbruik, huiselijk geweld en seksueel misbruik. De idyllische schoonheid van Groenland staat in schril contrast met de werkelijkheid.

Ik heb al lang het verlangen om iets aan de wereld bij te dragen door middel van journalistiek. Met die hoop was ik bijvoorbeeld in 2009 naar Calais gegaan om een fotodocumentaire te maken over de armoedige omstandigheden van de vluchtelingen daar. Ik fotografeerde hun armzalige hutjes, de verveling op hun gezichten, hun vruchteloze pogingen een beter leven te bereiken. Ik schreef een treurige tekst. Laten zien, en vooral laten voelen, wat er mis is in de wereld, dat was mijn tactiek. Diezelfde tactiek zou goed toe te passen zijn in Groenland. Het enige probleem was dat ik in de afgelopen jaren steeds meer was gaan twijfelen aan de effectiviteit van die insteek.

posterfoto

Verademing

Ik had het geluk dat ik tijdens mijn afstuderen onderzoek moest doen naar constructieve journalistiek. Dat gaf woorden aan mijn zoektocht. Het leek alsof iemand dezelfde vragen had gehad als ik, maar er ondertussen al antwoorden op had gevonden. Ja, een verhaal mag hoopvolle elementen bevatten. Ja, je mag iemand neerzetten als meer dan alleen een treurig slachtoffer. Ja, je mag oplossingen zoeken. Een verademing. Voor mij werd nu nog duidelijker dat ik hoopvolle verhalen wil vertellen over krachtige mensen, en het was een enorme bemoediging te horen dat dat ook nog eens een groter effect heeft dan platte tranentrekkers.

Ik wilde dus een afstudeerproductie maken met constructieve elementen. Nu kwam ik in mijn zoektocht naar een onderwerp in contact met Lars, een Groenlander. Zijn leven is een typisch voorbeeld van de problemen in Groenland. Zijn moeder kreeg hem met een andere man, zijn alcoholische stiefvader mishandelde hem daarom veel, hij is misbruikt, hij heeft tweemaal geprobeerd zelfmoord te plegen en hij werd zelf ook alcoholist. Onder andere, want dat is nog lang niet alles.

Het gezin

Ontworstelen

Waarom dan toch zo’n zwaar verhaal? De reden is dat het verhaal van Lars niet stopt bij al deze ellende. Hij is christen geworden, hij is nu een leider in de gemeenschap, de relatie met wijlen zijn stiefvader was hersteld en hij is niet meer aan de drank. Onder andere. Ik laat de problemen dus wel zien, maar aan de hand van iemand die een manier heeft gevonden om zich er aan te ontworstelen.

Betrokken filmmaker
Stephan Valkenier (29) begon ooit als 18-jarige student aan een veel te theoretische opleiding Communicatiewetenschappen in Groningen, maar stopte en ging een fotografie-opleiding volgen. Voor zijn afstuderen maakte hij een fotodocumentaire over de vluchtelingen in Calais. Na een verblijf van twee jaar in Argentinië begon hij aan de opleiding Journalistiek in Zwolle. Tijdens die opleiding richtte hij met drie vrienden de stichting Living Image op, met als doel het maken van maatschappelijk betrokken, christelijke documentaires. Long Road Ahead was de eerste, over vluchtelingen in Irak, gevolgd door Facedown, over het conflict in Oekraïne. Voor zijn afstuderen reisde hij in april 2016 met Living Image naar Groenland en met die film, Arctic Light, won hij Zwolse Beste, de prijs voor beste afstudeerproductie. Het nieuwste project is We were Enemies, een documentaire, gefilmd in Cambodja, over een voormalig soldaat van de Rode Khmer en een voormalig strijder tegen die Rode Khmer. Deze gezworen vijanden zijn christen geworden, en meer nog, ze zijn nu goede vrienden.

Het zal geen verrassing zijn dat deze omslag met zijn christen-zijn te maken heeft. Dat hij christen is geworden zal überhaupt geen verrassing zijn voor wie weet dat mijn productiebedrijf Living Image een christelijke stichting is. Om die reden is die bekering niet de belangrijkste focus van de film. De focus ligt op de vraag hoe het geloof hem heeft geholpen en welke worstelingen hij daarin heeft doorgemaakt. En dat is een ander aspect van constructieve journalistiek dat mij aanspreekt: het mag een eerlijk, complex verhaal vertellen.

Al met al smaakt dit naar meer en wil ik mijn hele leven constructieve, hoopgevende, en tegelijkertijd ook realistische en relevante verhalen blijven vertellen. Liefst over wat in mijn optiek de grootste bron van hoop is die een mens kan hebben.

FacebookTwitterLinkedInEmail